|
|
 |
 |
|
|
१३ अनुशासनपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
13.8. अध्यायः 008
अथ दानधर्मपर्व ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
भीष्मेणि युधिष्ठिरंप्रति वीतहव्यस्य ब्राह्मण्यप्राप्तिप्रकारकथनम्॥ 1 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text
युधिष्ठिर उवाच।
श्रुतं मे महदाख्यानमेतत्कुरुकुलोद्वह।
सुदुष्प्रापं यद्ब्रवीषि ब्राह्मण्यं वदतांवर॥ 13-8-1(81522)
विश्वामिइत्रो महाराज राजा ब्राह्मणतां गतः।
कथितं भवता सर्वं विस्तरेण पितामह॥ 13-8-2(81523)
तच्च राजन्मया सर्वं श्रुतं बुद्धिमतांवर।
आगमो हि परोऽस्माकं त्वत्तः कौरवनन्दन॥ 13-8-3(81524)
वीतहव्यश्च नृपतिः श्रुतो मे विप्रतां गतः।
तदेव तावद्गाङ्गेय श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो॥ 13-8-4(81525)
स केन कर्मणा प्राप्तो ब्राह्मण्यं राजसत्तमः।
वरेण तपसा वाऽपि तन्मे व्याख्यातुमर्हसि॥ 13-8-5(81526)
भीष्म उवाच। 13-8-6x(6764)
शृणु राजन्यथा राजा वीतहव्यो महायशाः।
राजर्षिर्दुर्लभं प्राप्तो ब्राह्मण्यं लोकसत्कृतम्॥ 13-8-6(81527)
मनोर्महात्मनस्तात प्रजा धर्मेण शासतः।
बभूव पुत्रो धर्मात्मा शर्यातिरिति विश्रुतः॥ 13-8-7(81528)
तस्यान्ववाये द्वौ राजन्राजानौ सम्बभूवतुः।
हैहयस्तालजङ्घश्च वत्सेषु जयतांवर॥ 13-8-8(81529)
हैहयस्य तु राजेन्द्र दशसु स्त्रीषु भारत।
शतं बभूव पुत्राणां शूराणामनिवर्तिनाम्।
तुल्यरूपप्रभावानां बलिनां युद्धशालिनाम्॥ 13-8-9(81530)
धनुर्वेदे च वेदे च सर्वत्रैव कृतश्रमाः॥ 13-8-10(81531)
काशिष्वपि नृपो राजन्दिवोदासपितामहः।
हर्यश्व इति विख्यातो बभूव जयतांवरः॥ 13-8-11(81532)
स वीतहव्यदायादैरागत्य पुरुषर्षभ।
गङ्गायमुनयोर्मध्ये सङ्ग्रामे विनिपातितः॥ 13-8-12(81533)
तं तु हत्वा नरपतिं हैहयास्ते महारथाः।
प्रतिजग्मुः पुरीं रम्यां वत्सानामकुतोभयाः॥ 13-8-13(81534)
हर्यश्वस्य च दायादः काशिराजोऽभ्यषिच्यत।
सुदेवो देवसंकाशः साक्षाद्धर्म इवापरः॥ 13-8-14(81535)
स पालयामास महीं धर्मात्मा काशिनन्दनः।
तैर्वीतहव्यैरागत्य युधि सर्वैर्विनिर्जितः॥ 13-8-15(81536)
तमथाजौ विनिर्जित्य प्रतिजग्मुर्यथागतम्।
सौदेविस्त्वथ काशीशोदिवोदासोऽभ्यषिच्यत॥ 13-8-16(81537)
दिवोदासस्तु विज्ञाय वीर्य तेषां यतात्मनाम्।
वाराणसीं महातेजा निर्ममे शक्रशासनात्॥ 13-8-17(81538)
विप्रक्षत्रियसम्बाधां वैश्यशूद्रसमाकुलाम्।
नैकद्रव्योच्चयवतीं समृद्धविपणापणाम्॥ 13-8-18(81539)
गङ्गाया उत्तरे कूले वप्रान्ते राजसत्तम्॥
गोमत्या दक्षिणे कूले शक्रस्येवामरावतीम्। 13-8-19(81540)
तत्र तं राजशार्दूलं निवसन्तं महीपतिम्।
आगत्य हैहया भूयः पर्यधावन्त भारत॥ 13-8-20(81541)
स निष्क्रम्य ददौ युद्धं तेभ्यो राजा महाबलः।
देवासुरसमं घोरं दिवोदासो महाद्युतिः॥ 13-8-21(81542)
स तु युद्धे महाराज दिनानां दशतीर्दश।
हतवाहनभूयिष्ठस्ततो दैन्यमुपागमत्॥ 13-8-22(81543)
हतयोधस्ततो राजन्क्षीणकोशश्चक भूमिपः।
दिवोदासः पुरीं त्यक्त्वा पलायनपरोऽभवत्॥ 13-8-23(81544)
गत्वाऽऽश्रमपदं रम्यं भरद्वाजस्य धीमतः।
जगाम शरणं राजा कृताञ्जलिररिंदम्॥ 13-8-24(81545)
तमुवाच भरद्वाजो ज्येष्ठः पुत्रो बृहस्पतेः।
पुरोधाः शीलसम्पन्नो दिवोदासं महीपतिम्॥ 13-8-25(81546)
किमागमनकृत्यं ते सर्वं प्रबूहि मे नृप।
यत्ते प्रियं तत्करिष्ये न मेऽत्रास्ति विचारणा॥ 13-8-26(81547)
राजोवाच। 13-8-27x(6765)
भगवन्वैतहव्यैर्मे युद्धे वंशः प्रणाशितः।
अहमेकः परिद्यूनो भवन्तं शरणं गतः॥ 13-8-27(81548)
शिष्यस्नेहेन भगवंस्त्वं मां रक्षितुमर्हसि।
एकशेषः कृतो वंशो मम तैः पापकर्मभिः॥ 13-8-28(81549)
तमुवाच महाभागो भरद्वाजः प्रतापवान्।
न भेतव्यं न भेतव्यं सौदेव व्येतु ते भयम्॥ 13-8-29(81550)
अहमिष्टिं करिष्यामि पुत्रार्थं ते विशाम्पते।
वीतहव्यसहस्राणि येन त्वं प्रहरिष्यसि॥ 13-8-30(81551)
तत इष्टिं चकारर्षिस्तस्य वै पुत्रकामिकीम्।
अथास्य तनयो जज्ञे दैवोदासः प्रतर्दनः॥ 13-8-31(81552)
स जातमात्रो ववृधे समाः सद्यस्त्रयोदश।
वेदं चापि जगौ कृत्स्नं धनुर्वेदं च भारत॥ 13-8-32(81553)
योगेन च *****विष्टो भरद्वाजेन धीमता।
कृत्स्नं हि तेजो यल्लोके तदेतद्देहमाविशत्॥ 13-8-33(81554)
ततः स कवची धन्वी स्तूयमानः सुरर्षिभिः।
बन्दिभिर्वन्द्यमानश्च बभौ सूर्य इवोदितः॥ 13-8-34(81555)
स रथी बद्धनिस्त्रिंशो बभौ दीप्त इवानलः।
प्रययौ स धनुर्धुन्वन्विवर्षिषुरिवाम्बुदः॥ 13-8-35(81556)
तं दृष्ट्वा परमं हर्षं सुदेवतनयो ययौ।
मेने च मनसा दग्धान्वैतहव्यान्स पार्थिवः॥ 13-8-36(81557)
ततोसौ यौवराज्ये च स्थापयित्वा प्रतर्दनम्।
कृतकृत्यं तदाऽऽत्मानं स राजा प्रत्यपद्यत॥ 13-8-37(81558)
ततस्तु वैतहव्यानां वधाय स महीपतिः।
पुत्रं प्रस्थापयासास प्रतर्दनमरिंदमम्॥ 13-8-38(81559)
सरथः स तु संतीर्य गङ्गामाशु पराक्रमी।
प्रययौ वीतहव्यानां पुरीं परपुरंजयः॥ 13-8-39(81560)
वैतहव्यास्तु संश्रुत्य रथघोषं समुद्धतम्।
निर्ययुर्नगराकारै रथैः पररथारुजैः॥ 13-8-40(81561)
निष्क्रम्य ते नरव्याघ्रा दंशिताश्चित्रयोधिनः।
प्रतर्दनं समाजग्मुः शरवर्षैरुदायुधाः॥ 13-8-41(81562)
शस्त्रैश्च विविधाकारै रथौघैश्च युधिष्ठिर।
अभ्यवर्षन्त राजानं हिमवन्तमिवाम्बुदाः॥ 13-8-42(81563)
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य तेषां राजा प्रतर्दनः।
जघान तान्महातेजा वज्रानलसमैः शरैः॥ 13-8-43(81564)
कृत्तोत्तमाङ्गास्ते राजन्भल्लैः शतसहस्रशः।
अपतन्रुधिरार्द्राङ्गा निकृत्ता इव किंशुकाः॥ 13-8-44(81565)
हतेषु तेषु सर्वेषु वीतहव्यः सुतेष्वथ।
प्राद्रवन्नगरं हित्वा भृगोराश्रममप्युत॥ 13-8-45(81566)
ययौ भृगुं च शरणं वीतहव्यो नराधिपः।
अभयं च ददौ तस्मै वीतहव्याय भार्गवः।
आसनं शिष्यमध्ये च भृगुरन्यत्समादिशत्॥ 13-8-46(81567)
अथानुपदमेवाशु तत्रागच्छत्प्रतर्दनः।
स प्राप्य चाश्रमपदं दिवोदासात्मजोऽब्रवीत्॥ 13-8-47(81568)
भोभो केऽत्राश्रमे सन्ति भृगोः शिष्या महात्मनः।
द्रष्टुमिच्छे मुनिमहं तस्याचक्षत मामिति॥ 13-8-48(81569)
स तं विदित्वा तु भृगुर्निश्चक्रामाश्रमात्तदा।
पूजयामास च ततो विधिना नृपसत्तमम्॥ 13-8-49(81570)
उवाच चैनं राजेन्द्र किं कार्यं ब्रूहि पार्थिव।
स चोवाच नृपस्तस्मै यदागमनकारणम्॥ 13-8-50(81571)
राजोवाच। 13-8-51x(6766)
अयं ब्रह्मन्नितो राजा वीतहव्यो विसर्ज्यताम्।
अस्य पुत्रैर्हि मे कृत्स्नो ब्रह्मन्वंशः प्रणाशितः॥ 13-8-51(81572)
उत्सादितश्च विषयः काशीनां रत्नसञ्चयः।
एतस्य वीर्यदृप्तस्य हतं पुत्रशतं मया।
अस्येदानीं वधादद्य भविष्याम्यनृणः पितुः॥ 13-8-52(81573)
तमुवाच कृपाविष्टो भृगुर्धर्मभृतांवरः।
नेहास्ति क्षत्रियः कश्चित्सर्वे हीमे द्विजातयः॥ 13-8-53(81574)
एतत्तु वचनं श्रुत्वा भृगोस्तथ्यं प्रतर्दनः।
पादावुपस्पृश्य शनैः प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत्॥ 13-8-54(81575)
एवमप्यस्मि भगवन्कृतकृत्यो न संशयः।
य एष राजा वीर्येण स्वजातिं त्याजितो मया॥ 13-8-55(81576)
अनुजानीहि मां ब्रह्मन्ध्यायस्व च शिवेन माम्।
त्याजितो हि मया जातिमेव राजा भृगूद्वह॥ 13-8-56(81577)
ततस्तेनाभ्यनुज्ञातो ययौ राजा प्रतर्दनः।
यथागतं महाराज मुक्त्वा विषमिवोरगः॥ 13-8-57(81578)
भृगोर्वचनमात्रेण स च ब्रह्मर्षितां गतः।
वीतहव्यो महाराज ब्रह्मवादित्वमेव च॥ 13-8-58(81579)
तस्य गृत्समदः पुत्रो रूपेणेन्द्र इवापरः।
शक्रस्त्वमिति यो दैत्यैर्निगृहीतः किलाभवत्॥ 13-8-59(81580)
ऋग्वेदे वर्तते चाग्र्या श्रुतिर्यस्य महात्मनः।
यत्र गृत्समदो राजन्ब्राह्मणैः स महीयते॥ 13-8-60(81581)
स ब्रह्मचारी विप्रर्षिः श्रीमान्गृत्समदोऽभवत्।
पुत्रो गृत्समदस्यापि विप्रः सावैनसोऽभवत्॥ 13-8-61(81582)
सावैनसस्य पुत्रो वै वितस्त्यस्तस्य चात्मजः।
वितस्त्यस्य सुतस्तस्य शिवस्तश्चात्मजोऽभवत्॥ 13-8-62(81583)
श्रवास्तस्य सुतश्चर्षिः श्रवसश्चाभवत्तमः।
तमसश्च प्रकाशोऽभूत्तनयो द्विजसत्तमः॥ 13-8-63(81584)
प्रकाशस्य च वागिन्द्रो बभूव जयतांवरः।
तस्यात्मजश्च प्रमितिर्वेदवेदाङ्गपारगः॥ 13-8-64(81585)
घृताच्यां तस्य पुत्रस्तु रुरुर्नामोदपद्यत।
प्रमद्वरायां तु रुरोः पुत्रः समुदपद्यत।
शुनको नाम विप्रर्षिर्यस्य पुत्रोऽथ शौनकः॥ 13-8-65(81586)
एवं विप्रत्वमगमद्वीतहव्यो नराधिपः।
भृगोः प्रसादाद्राजेन्द्र क्षत्रियः क्षत्रियर्षभ॥ 13-8-66(81587)
एष ते कथितो वंशो राजन्गार्त्समदो मया।
विस्तरेण महाराज किमन्यदनुपृच्छसि॥ ॥ 13-8-67(81588)
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि अष्टमोऽध्यायः॥ 8 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes
7-8-7 शय्यातिरिति विश्रुत इति ट.घ.पाठः॥ 7-8-10 ते चेति शेषः॥ 7-8-12 वीतहव्यदायादैः। हैहयस्यैव नामान्तरं वीतहव्य इति तत्पुत्रैः॥ 7-8-13 वत्सानां वत्सवंश्यानां राज्ञाम्॥ 7-8-19 वप्रान्ते तटसमीपे॥ 7-8-22 दशतीर्दश सहस्रमित्यर्थः॥ 7-8-27 परिद्यूनः सर्वतोनिरस्तः॥ 7-8-32 सद्यो ववृधे त्रयोदशवार्षिकोऽभूत् सद्यश्च वेदान् जगौ॥ 7-8-33 योगेन योगबलेन॥ 7-8-48 तस्य तंप्रति मां आगतं आचक्षत कथयत॥ 7-8-58 आख्यायिकातात्पर्थमाह भृगोरिति॥ 7-8-60 यत्र गार्त्समदं ब्रह्म ब्राह्मणैः समुदाहृतम्। इति ध.पाठः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|